Những bài đồng dao có tác dụng to lớn trong việc giáo dục, nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ, đồng thời rèn luyện thể chất cho trẻ khi được kết hợp với các trò chơi dân gian thú vị. Sâu xa hơn, đây còn là cách giúp bảo lưu và duy trì tiếp nối những giá trị văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt qua các thế hệ.

Ngày nay những bài đồng dao và các trò chơi dân gian cho trẻ đang dần chìm khuất giữa muôn vàn trò chơi máy tính, điện tử của thời đại kỹ thuật số cùng với quỹ thời gian eo hẹp của cha mẹ. Thực tế, các bài đồng dao đem lại nhiều lợi ích trong việc giáo dục trẻ từ việc phát triển ngôn ngữ, tâm hồn trẻ đến vận động thể chất. Do vậy cha mẹ cần chú trọng nhiều hơn đến việc dạy trẻ các bài đồng dao như ngày xưa mình đã từng được dạy, được chơi.

Đồng dao là gì?

Đồng dao là những lời hát dân gian mộc mạc của trẻ con, có từ xa xưa và được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đồng dao có thể là những bài hát ru của mẹ đưa nôi cho con những trưa hè nắng gắt, là những lời hát vần điệu của đám trẻ chăn trâu cắt cỏ hay những câu vè của đám trẻ con chơi trò đánh đáo, đánh chuyền, dung dăng dung dẻ những đêm sáng trăng…

Các bài đồng dao thường gắn với các trò chơi dân gian như hình với bóng, như bài hát có nhạc và thơ. Đồng dao hiện diện trong các trò chơi vận động (đánh chuyền, trồng nụ trồng hoa…) hay mô phỏng (thả đỉa ba ba, mèo đuổi chuột…), sáng tạo (xếp hình, làm lồng đèn…).

Lời hát đồng dao đa phần mộc mạc, ít lô-gíc, đôi khi rời rạc, khó hiểu nhưng thường có vần điệu, dễ thuộc, dễ nhớ nên nhẹ nhàng in đậm vào tâm trí trẻ thông qua các hình ảnh sống động, sự vật, hình thể bằng con đường tình cảm (bằng cách chơi đùa, hát cho con nghe) chứ không phải bằng con đường tư duy lý luận phức tạp như dành cho người lớn.

Trẻ học được gì từ đồng dao?

Trước tiên, đồng dao giúp trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ do đồng dao phong phú về từ vựng, hình ảnh sống động từ “cơm trắng”, “cây mía”, “con chó” cho đến “phú ông”, “nhà Trời”…

Đồng dao còn giúp bé rèn luyện thể chất khi chúng là một phần không thể tách rời của các trò chơi dân gian thú vị như rồng rắn lên mây, thả đỉa ba ba, đánh chuyền…Qua các trò chơi, đồng dao giống như chất xúc tác, giúp trẻ gắn bó, vun đắp tình bạn.

Đồng dao còn giúp trẻ hòa đồng và hội nhập với thiên nhiên thông qua những hình ảnh gần gũi, quen thuộc xung quanh trẻ như “con cá”, củ khoai, “cây cam”, “cây quýt”, “trời mưa”, “bong bóng”… Đồng dao là kênh học tập giúp trẻ tìm hiểu, khám phá về thế giới xung quanh mình với đa dạng các sự vật, hiện tượng từ gần gũi nơi góc nhà, chái bếp như “củ khoai chấm mật” đến xa xôi như chuyện “chú bán dầu qua cầu mà té”, “phật ngồi phật khóc”. Thông qua đồng dao, trẻ biết phê phán thói hư tật xấu, học được cái tốt, cái hay. Đồng dao còn có tác dụng luyện trí nhớ cho trẻ em, kích thích sự sáng tạo thông qua các trò chơi phải vận dụng trí óc như ô ăn quan, đánh chuyền…